امّامعاويه فردى ظاهرالصلاح و منافقى تيزهوش بود كه در عوام‌فريبى يد طولايى داشت ، و به خوبى از سپاه شام بهره‌مىگرفت . وى با به‌كارگيرى سه عامل زر ، زور و تزوير سال‌ها حكومت كرد . ليكن ظلم‌ها و خلاف‌هاى او هرگز از منظر چشم‌هاى تيزبين ائمه ( ع ) و مسلمانان كيّس مخفى نبود . با مرگ معاويه ، زمينهء واكنش شديد پديد آمد و شخصيت‌هاى دينى از مدينه ، مكّه و عراق مخالفت خود را با خلافت يزيد اعلام كردند . البته اين امر به يك باره در جامعه اسلامى پديد نيامد و مسبوق به سابقه بود و زمينه‌هاى قبلى داشت . در اين جا به بخشى از ديدگاه‌ها اشاره مىكنيم ، گرچه معتقديم دستگاه تبليغات امويان و بسيارى از حقايق تاريخى را وارونه كرده است و بسيارى از حقايق نيز از ترس ستم آنان كتمان شده است . مخالفت با بيعت يزيد وقتى معاويه موضوع « ولايتعهدى » يزيد را مطرح كرد ، بسيارى از مسلمانان هوشمند با اين قضيه مخالفت كردند . « سعيدبن‌العاص » در پاسخ نامه معاويه كه از وى خواسته بود براى يزيد بيعت بگيرد نوشت : تو از من خواسته‌اى براى يزيد بيعت بگيرم و افرادى كه بيعت مىكنند يا سرباز مىزنند به شما معرفى كنم . اينك به شما اطّلاع مىدهم كه مردم به كندى بيعت مىكنند مخصوصاً اهل بيت بنى هاشم كه احدى از آنان حاضر به اين امر نشده‌اند . « 1 » معاويه وقتى از اين امر مطّلع شد به « حسين بن على » ( ع ) « عبدالله بن عباس » ، « عبدالله بن الزبير » و « عبدالله‌بن جعفر » رسماً نامه نوشت و آنان را تهديدكرد و خواست با ولايتعهدى يزيد مخالفت نكنند ! هريك از آنان پاسخى به معاويه نوشتند كه اجمالًا مىتوان ديدگاه مردم را از نامه‌هاى اين شخصيت‌هاى مذهبى و اجتماعى فهميد .

--> ( 1 ) - الامامة والسياسة ، ج 1 ، ص 199 .